Guillermo Dorronsoro
Azken urteotan, Lurraldeko Biki Digitalak (lbd) bezalako teknologiak (adibidez, Europako Batzordeak Destination Earth-en bidez bultzatutako garapenak) gero eta leku handiagoa hartzen ari dira Nafarroan. Ez da kasualitatea: tresna horien atzean joera handiagoa eta sakonagoa dago. Kontua ez da 3D ereduak, ezta simulazioak ere; askoz ere estrategikoagoa den zerbait da: adimen kolektibo handiagoarekin aurrea hartzeko, esperimentatzeko eta erabakiak hartzeko gero eta premia handiagoa.
Berrikuntza ez da soilik konponbideak garatzea; ingurunea irakurtzeko, erakundeen arteko lankidetzarako eta azkar egokitzeko gaitasunak eraikitzea da. Eta teknologia gutxik ilustratzen dute aldaketa hori LBDek baino hobeto.
Gobernuek eta enpresek gaur egun dituzten erronka asko ez dira teknikoak, interpretaziokoak baizik. Inoiz baino datu gehiago ditugu, baina gakoa da: zer egiten dugu haiekin? Nola bihurtzen ditugu seinale ahulak erabaki sendo? Ildo horretan, misioetara bideratutako berrikuntzaren printzipioek ( Mariana Mazzucatok ondo deskribatuak) tresna mota hori zergatik hazten ari den ulertzen laguntzen dute.
Metafora gisa erabiltzen diren LBDek funtsezko ideia bat itzultzen digute: gaur egun, berritzea hobeto ikusten ikastea da. Sektoreen arteko konexioak ikustea, agertu aurretik arriskuak ikustea, oraindik formarik ez duten aukerak ikustea. Estrategia irakurketa gaitasun horretatik eraikitzen da.
Gaur egun buru diren administrazioak eta enpresak ez dira nabarmentzen kudeatzen duten proiektu kopuruagatik, baizik eta proiektu horiek helburu eraldatzaile baterantz bideratzeko duten gaitasunagatik. Nafarroak ondo ulertu du: energia, mugikortasuna, osasuna edo lurraldea jada ez dira konpartimentu estanko gisa lantzen. Ikuspegi horretan, berrikuntza ez da proiektuen katalogo bat, baizik eta misio partekatuekin lerrokatzeko etengabeko prozesu bat.
Benetako jauzia gertatzen da deialdiak kudeatzetik misioak kudeatzera igarotzen garenean; jarduerak finantzatzetik gaitasunak bultzatzera igarotzen garenean; erakundearen barruan berritzetik ekosistemarekin berritzera igarotzen garenean. Ikuspegi hori oso presente dago Europako berrikuntzako eta lurralde digitalizazioko agendetan, Digital Europe Programme barne..
Aldaketa-zikloak hain dira azkarrak, ezen plangintza klasikoak ez baitu balio. Desberdintasunak eszenatokiak aurreikusteko, alternatibak simulatzeko eta etorkizun posibleen sorta baterako prestatzeko gaitasuna markatzen du. Modelizazio eta analisi prediktiboan egin berri diren aurrerapenek (adibidez, Joint Research Centre-ren lanek) erakusten dute gaitasun hori zenbateraino izango den lehiarako abantaila erabakigarria.
Hemen, berriz ere, LDBek ideia zabalago bat inspiratzen dute: etorkizuna ez da aurreikusten, entseatu egiten da. Esperimentatzen, simulatzen, probatzen eta doitzen duten erakundeak bizirik irauten dutenak dira. Eta horrek balio du bai enpresa industrial batentzat, bai bere inbertsioak nola bideratu erabakitzen duen departamentu publiko batentzat.
Askotan teknologiaz hitz egiten dugu eta ahaztu egiten dugu benetako berrikuntza azpiegitura sozialaren araberakoa dela: konfiantza, lankidetza, gobernantza, jokoaren arauak. Hori gabe, tresna digitalak bigarren mailan geratzen dira. Nafarroak oinarri sendoa eraiki du azken urteotan, unibertsitateak, zentro teknologikoak, administrazioak eta enpresak modu egonkorrean lankidetzan aritzeko. Ekosistema horretan zabal dezakete LBD bezalako teknologiek beren benetako potentziala.
Ez da teknologia ekosistema sortzen duena; ekosistema da teknologiak balioa sortzea ahalbidetzen duena. Ikasgai hau koherentea da Philip Cooke edo Ron Boschma bezalako egileek sareko berrikuntzari buruz deskribatutako azterlanekin.
Azken geruza bat dago, agian garrantzitsuena: pertsonak. Berritzea giza ekintza bat da. Pentsamendu kritikoa, irekitasuna, jakin-mina, lankidetza eta ziurgabetasunarekiko nolabaiteko harmonia eskatzen ditu. Tresna teknologiko batek ere ez du hori ordezkatuko. Izan ere, teknologiak zenbat eta sofistikatuagoak izan, orduan eta funtsezkoagoak bihurtzen dira giza gaitasunak: interpretatzea, konektatzea, orientatzea, ingurune konplexuetan erabakitzea. Testuinguru horretan, irakurketa osagarri oso interesgarria da “Skills for Industry” (ELGA) txostena.
LBDek, beste teknologia eraldatzaile batzuek bezala, ez dute irizpide beharra murrizten; biderkatu egiten dute. Lurraldeko Biki Digitalei buruz hitz egitea teknologiaz hitz egitea da, bai, baina, batez ere, etorkizuna pentsatzeko modu desberdin batez hitz egitea da. Gogorarazten digute erakunde arinak behar ditugula, muga eta lurralde berriak esploratzeko gai diren enpresak, berrikuntza ireki, kolaboratibo eta asmo handiko baten alde egingo dutenak.
Teknologia azkar aldatzen da. Teknologia bera bezain azkar ikasteko gai diren sistemak eraikitzeko aukera dago. Eta hor markatu dezake Nafarroak aldea.
Aldaketaren parte izan nahi duzu? Idatzi iezaguzu proiektu hau gehiago ezagutzeko info@twininnovacion.com. helbidera. Jarrai iezaguzu azken nobedadeak eta aukerak ezagutzeko: TwINenNavarra.
TwIN es un proyecto del Gobierno de Navarra, con la colaboración del Ayuntamiento de Pamplona. Coordina su ejecución de Tracasa Instrumental. Forma parte del programa RETECH, Fondos Europeos Next Generation.
EU 
ES